หลักการก่อนช่วยเหลือ
- ประเมินความปลอดภัยของตนเองก่อน อย่ากลายเป็นผู้ประสบเหตุรายที่สอง สวม PPE ที่เหมาะสม
- ขอความช่วยเหลือ แจ้งทีมปฐมพยาบาล ต่อ 1xx และโทร 1669 หากอาการรุนแรง
- นำ SDS หรือฉลากของสารเคมี ไปพร้อมผู้ป่วยเสมอ หรือโทรปรึกษาศูนย์พิษวิทยารามาธิบดี 1367
สารเคมีกระเด็นเข้าตา
- พาไปที่ที่ล้างตาฉุกเฉิน (Eyewash) ทันที ทุกวินาทีมีความสำคัญ
- ใช้นิ้วถ่างเปลือกตาให้เปิดกว้าง และล้างด้วยน้ำสะอาดไหลผ่าน อย่างน้อย 15 นาที กลอกตาไปมาให้น้ำไหลทั่ว
- ถอดคอนแทคเลนส์ออกหากถอดได้ง่าย แล้วล้างต่อ
- ห้ามขยี้ตา และห้ามใช้สารใด ๆ ทำให้เป็นกลาง
- ส่งพบแพทย์ทุกกรณี แม้อาการจะดีขึ้นแล้ว
สารเคมีถูกผิวหนัง
- ใช้ฝักบัวฉุกเฉิน (Safety Shower) ถอดเสื้อผ้า เครื่องประดับ และรองเท้าที่ปนเปื้อนออกขณะล้าง
- ล้างด้วยน้ำปริมาณมาก อย่างน้อย 15 นาที หรือนานกว่านั้นตามที่ SDS แนะนำ
- ห้ามทาครีม น้ำมัน หรือยาใด ๆ ก่อนได้รับคำแนะนำจากแพทย์
- ใส่เสื้อผ้าที่ปนเปื้อนในถุงปิดสนิทและจัดการเป็นของเสียอันตราย
การสูดดมไอหรือก๊าซพิษ
- ห้ามเข้าพื้นที่ที่มีก๊าซพิษโดยไม่มีอุปกรณ์ช่วยหายใจ ให้ ERT เป็นผู้นำผู้ป่วยออก
- พาผู้ป่วยไปยังที่อากาศบริสุทธิ์ เหนือลม คลายเสื้อผ้าให้หลวม ให้อยู่ในท่าที่หายใจสะดวก
- เฝ้าดูการหายใจ หากหยุดหายใจให้เริ่ม CPR และโทร 1669
แผลไหม้
- แผลไหม้จากความร้อน: ระบายความร้อนด้วยน้ำสะอาดอุณหภูมิห้องไหลผ่าน 20 นาที ห้ามใช้น้ำแข็ง ห้ามเจาะตุ่มพอง ปิดด้วยผ้าสะอาดหรือพลาสติกห่ออาหารแบบหลวม ๆ
- แผลไหม้จากสารเคมี: ล้างด้วยน้ำปริมาณมากเช่นเดียวกับสารเคมีถูกผิวหนัง ยกเว้นสารที่ SDS ระบุวิธีเฉพาะ
- แผลไหม้กว้าง ลึก หรือบริเวณใบหน้า มือ อวัยวะเพศ ต้องส่งโรงพยาบาลทันที
CPR เบื้องต้น (ผู้ใหญ่)
- ตรวจสอบการตอบสนองโดยตบไหล่และเรียกเสียงดัง
- หากไม่ตอบสนองและไม่หายใจหรือหายใจเฮือก ให้โทร 1669 และให้ผู้อื่นนำเครื่อง AED มา
- กดหน้าอกตรงกลางกระดูกหน้าอก ลึกประมาณ 5-6 ซม. อัตรา 100-120 ครั้งต่อนาที ปล่อยให้หน้าอกคืนตัวทุกครั้ง
- ผู้ที่ผ่านการฝึกอาจเป่าปากสลับ 30:2 หากไม่ได้ฝึกหรือไม่แน่ใจ ให้กดหน้าอกอย่างเดียวต่อเนื่อง
- เมื่อ AED มาถึง เปิดเครื่องและทำตามคำแนะนำเสียงทันที ทำต่อจนกว่าทีมแพทย์จะมาถึง
คำเตือน: หากสารเคมีปนเปื้อนบริเวณปากของผู้ป่วย ห้ามเป่าปากโดยตรง ให้กดหน้าอกอย่างเดียวหรือใช้หน้ากากช่วยหายใจ
หมายเหตุ: ข้อมูลนี้ไม่ทดแทนการฝึกอบรมปฐมพยาบาลและ CPR ภาคปฏิบัติ ตรวจสอบให้ที่ล้างตาและฝักบัวฉุกเฉินใช้งานได้ทุกสัปดาห์
ปรับปรุงล่าสุด: 27 ก.ย. 2569