วัตถุประสงค์
LOTO (Lockout/Tagout) คือการตัดแยกแหล่งพลังงานอันตรายทุกชนิดออกจากเครื่องจักรหรือระบบ แล้วล็อกด้วยกุญแจส่วนตัวและติดป้าย เพื่อป้องกันการเดินเครื่องหรือการปล่อยพลังงานโดยไม่คาดคิดขณะซ่อมบำรุง ทำความสะอาด หรือแก้ไขปัญหาเครื่องจักร
พลังงานที่ต้องควบคุม
- ไฟฟ้า
- เครื่องกล เช่น ชิ้นส่วนหมุน สปริง มู่เล่
- ลมอัดและไฮดรอลิก
- ความร้อนและไอน้ำ
- สารเคมีในท่อและภาชนะ
- แรงโน้มถ่วง เช่น ชิ้นส่วนที่ยกค้างไว้
หลักการ: หนึ่งคน หนึ่งกุญแจ หนึ่งลูกกุญแจ
- ผู้ปฏิบัติงานทุกคนที่เข้าไปทำงานในเขตอันตรายต้องล็อกด้วยกุญแจส่วนตัวของตนเอง
- กุญแจแต่ละตัวมีลูกกุญแจเพียงดอกเดียว และผู้เป็นเจ้าของเก็บไว้กับตัวตลอดเวลา
- เมื่อมีหลายคนทำงาน ให้ใช้ตัวล็อกแบบหลายรู (hasp) หรือกล่องล็อกกลุ่ม (group lock box) เพื่อให้ทุกคนล็อกได้
- ห้ามยืมกุญแจ ห้ามล็อกแทนผู้อื่น และห้ามปลดกุญแจของผู้อื่น
ขั้นตอน LOTO
- เตรียมการ ระบุแหล่งพลังงานทั้งหมดตามขั้นตอน LOTO ของเครื่องจักรนั้น
- แจ้ง ผู้ควบคุมเครื่องและผู้ที่เกี่ยวข้องว่าจะหยุดเครื่องเพื่อทำ LOTO
- หยุดเครื่อง ตามขั้นตอนปกติ
- ตัดแยกพลังงาน ปลดเบรกเกอร์ ปิดวาล์ว ใส่แผ่นปิดท่อ (blind)
- ล็อกและติดป้าย ทุกจุดตัดแยก ป้ายระบุชื่อ แผนก วันที่ และเหตุผล
- ปล่อยพลังงานสะสม ระบายความดัน ระบายสาร รอให้ชิ้นส่วนหยุดหมุนและเย็นลง ค้ำยันชิ้นส่วนที่ยกค้าง
- ทวนสอบ (Try-out) กดปุ่มเดินเครื่องเพื่อยืนยันว่าเครื่องไม่ทำงาน วัดแรงดันไฟฟ้าว่าเป็นศูนย์ แล้วคืนปุ่มควบคุมไปที่ตำแหน่งหยุด
การปลด LOTO และเดินเครื่อง
- ตรวจว่าเก็บเครื่องมือเรียบร้อย ติดตั้งการ์ดครอบกลับครบ
- ตรวจว่าทุกคนออกจากเขตอันตรายแล้ว
- แต่ละคนปลดกุญแจของตนเอง
- แจ้งผู้เกี่ยวข้องก่อนจ่ายพลังงานและเดินเครื่อง
คำเตือน: กรณีเจ้าของกุญแจไม่อยู่และจำเป็นต้องปลดกุญแจ ต้องได้รับอนุมัติจากผู้จัดการแผนกและแผนก S&E ติดต่อเจ้าของกุญแจให้ได้ก่อน และบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร ห้ามตัดหรืองัดกุญแจโดยพลการ
ข้อกำหนดตามกฎหมาย
บริษัทปฏิบัติตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับไฟฟ้า พ.ศ. 2558 ซึ่งกำหนดให้ใช้อุปกรณ์ล็อกและติดป้ายห้ามสับสวิตช์ขณะทำงานกับระบบไฟฟ้า รวมถึงกฎหมายความปลอดภัยเกี่ยวกับเครื่องจักรที่เกี่ยวข้อง
ปรับปรุงล่าสุด: 27 ก.ย. 2569